In het leven krijgt iedereen vroeg of laat te maken met verlies en rouw. Rouw is persoonlijk, toch bestaan er nogal wat hardnekkige aannames over hoe dat proces eruit ‘hoort’ te zien. Goedbedoelde adviezen vliegen je al snel om de oren: "je moet erover praten" of "na een jaar wordt alles weer normaal". Hoe liefdevol ook bedoeld, verdriet laat zich simpelweg niet in een hokje dwingen. Daarom werpen we in dit artikel een blik op tien van die bekende 'ongeschreven regels' die we eigenlijk met een gerust hart, én een zucht van verlichting, mogen loslaten.
10 misverstanden over rouw- en verliesverwerking:
1- "Veel praten over het verlies is de beste manier om het te 'verwerken'"
Praten lucht vaak op, maar voel je vooral niet verplicht! Iedereen gaat anders met verlies om. Misschien vind jij je rust wel in de stilte of door je energie kwijt te kunnen in sport, tuinieren of een creatieve hobby. Zoek daarin vooral je eigen balans. Dat geldt trouwens ook voor verdriet. Dat de tranen niet constant over je wangen rollen, betekent absoluut niet dat je iemand minder mist. Vind je praten fijn? Vooral doen. Heb je er even geen behoefte aan? Dan is dat ook prima. Als jij liever je hoofd leegmaakt door te gaan hardlopen, te schilderen of urenlang in de tuin te werken, is dat net zo goed.
2- "Aan rouwen zit een eindpunt"
Eén van de meest voorkomende misverstanden over rouw- en verliesverwerking is dat er een einde zit aan het verdriet. Er wordt vaak gezegd dat verlies eerst moet worden verwerkt om door te kunnen gaan met je leven. Rouw is echter geen project met een deadline. Het idee dat er een dag komt waarop het verdriet 'klaar' is, klopt simpelweg niet. Je hoeft ook niet eerst volledig over een verlies heen te zijn voordat je weer stappen mag zetten in je leven. De scherpe randjes worden wellicht minder, maar je komt er eigenlijk nooit helemaal overheen. Het gemis blijft altijd (stil) aanwezig.
3- "Je moet het verlies loslaten om verder te kunnen gaan met jouw leven"
Dit klopt niet. Het woord 'loslaten' klinkt namelijk alsof je de verbinding met je dierbare moet verbreken, een hoofdstuk voorgoed moet afsluiten of iemand zelfs moet vergeten. Maar zo werkt het natuurlijk niet. Je hoeft je verdriet niet weg te stoppen om weer stappen vooruit te zetten. Sterker nog: de meeste mensen vinden juist de kracht om door te gaan door de herinneringen aan een dierbare bewust levend te houden. Je laat de persoon niet los, je laat alleen de fysieke aanwezigheid los, omdat het niet anders kan. In plaats van loslaten, gaat het om het 'verweven' van de herinneringen in je dagelijkse leven. Dat kan op heel veel manieren: het bezoeken van het graf, een gedenkplek in huis inrichten of simpelweg een kaarsje branden op een betekenisvolle dag. Juist door herinneringen op te halen en de naam van je dierbare te blijven noemen, geef je hem of haar een blijvende plek. Denk ook aan het dragen van een sieraad, het koesteren van een lievelingsvoorwerp of het voortzetten van een traditie die jullie samen hadden. Deze momenten van verbinding zijn geen teken dat je 'vastzit' in je verdriet. Het zijn juist de ankers die je de steun en troost geven om je leven weer vorm te geven. Je hoeft de liefde niet los te laten om weer van de toekomst te kunnen houden; je neemt die liefde gewoon met je mee, elke dag opnieuw.
4- "Je hebt geen verdriet als je geen tranen laat"
Mensen zijn vaak geneigd om te denken dat verdriet pas 'echt' is als er tranen vloeien. De aanname is simpel: wie huilt heeft verdriet, wie niet huilt is 'alweer de oude' of voelt minder pijn. Maar niets is minder waar, verdriet past nu eenmaal niet in een maatbeker. Iedereen rouwt op zijn eigen manier. Waar de één troost vindt in actie, zoals sporten of klussen, draagt de ander het verdriet juist stil en onzichtbaar met zich mee. Onthoud vooral dat droge ogen niet betekenen dat het gemis minder groot is; je hoeft niets te bewijzen, doe wat voor jou fijn voelt.
5- "Een band met de overledene behouden is raar"
Er wordt vaak gedacht dat alle banden met de overledene na het overlijden verbroken worden. Dit is echter niet helemaal zo. Een band behouden met de overledene kan positief bijdragen aan het rouwproces. De verbinding koesteren is vaak een zachte pleister op het gemis. Het zijn de kleine, intieme momenten, zoals hardop praten tegen een foto of bij het graf even de laatste nieuwtjes delen, die ervoor zorgen dat iemand toch 'dichtbij' blijft. Dat kan veel troost en steun bieden.
6- "Rouwen doe je pas na het verlies"
Vaak denken we dat rouw pas begint na het definitieve afscheid, maar soms begint het al veel eerder. Zeker bij een langdurig ziekbed ben je ongemerkt al bezig met afscheid nemen, terwijl je dierbare nog gewoon bij je is. Je rouwt dan niet om de lege stoel, maar om alles wat langzaam verandert: de gezondheid die achteruit gaat en de onbezorgde momenten van vroeger die niet meer terugkomen. Dit noemen ze ook wel eens 'anticiperende rouw'. Het bijzondere eraan is dat het je vaak helpt om bewuster in het ‘nu’ te staan, waardoor de tijd die jullie samen nog hebben extra kostbaar en waardevol is.
7- "De rouw is hetzelfde bij iemand die plotseling of na een langdurig ziekbed overlijdt"
Zoals bij het vorige misverstand kort is uitgelegd, begint de rouw al eerder als het gaat om een verlies na een lang ziekbed. Hoewel de leegte die iemand achterlaat in beide gevallen even groot is, voelt de weg ernaartoe toch anders. Bij een plotseling verlies word je als het ware overvallen door de emoties; de klap is rauw en de schok overheerst vaak alles. Bij een langer ziekbed is dat net even anders. Hoe zwaar die periode ook is, het geeft je wel de kostbare ruimte om bijvoorbeeld nog de laatste belangrijke woorden uit te spreken en/of elkaars hand vasthouden. Die 'extra' tijd neemt de pijn en het verdriet uiteindelijk niet weg, maar het geeft je wel een zachte voorsprong in het proces van afscheid nemen. Je hart heeft immers al een klein beetje kunnen wennen aan het idee van loslaten, waardoor de storm die volgt soms net iets minder onstuimig voelt voor velen.
8- "Rouwen moet je alleen doen"
Niet iedereen vindt het even makkelijk om gevoelens en emoties te delen met anderen. Verdriet voelt daarom soms als een eenzame reis, alsof je je emoties achter gesloten deuren moet houden om anderen niet tot last te zijn. Maar weet dat de mensen om je heen vaak juist iets voor je willen betekenen; ze worstelen alleen vaak met de vraag ‘hoe’ ze dat het beste kunnen doen. Soms is het daarom aan jou om die stilte te doorbreken. Door simpelweg aan te geven wat je nodig hebt, of dat nu een luisterend oor is bij een collega of een arm om je schouder van een vriendin, geef je hen de kans om er voor je te zijn. Hulp vragen is geen teken van zwakte, maar juist een uitnodiging tot verbinding, zodat je voelt dat je die zware rugzak echt niet in je eentje hoeft te dragen.
9- "Na exact één jaar is de rouw voorbij"
Er heerst vaak het idee dat er na precies één jaar, als alle seizoenen en feestdagen een keer voorbij zijn gekomen, een magische streep door je verdriet kan. Alsof de omgeving verwacht dat je na die 'eerste keren' het boek dichtklapt en weer verdergaat. Maar rouw kijkt niet op de kalender en laat zich niet haasten. Het is geen rechte lijn naar een eindpunt, maar een proces dat met je meegroeit. Hoewel het verdriet misschien nooit helemaal verdwijnt, verandert de vorm wel. De rauwe pijn maakt langzaam plaats voor een zachtere weemoed. Je leert het gemis niet zozeer 'verwerken' als wel verweven in je dagelijks leven.
10- "Een verlies kent geen positieve kanten"
Het klinkt misschien een beetje vreemd, maar toch zit er vaak een onverwachte, zachte kracht verborgen in een verdrietige periode. Een ingrijpend afscheid werkt vaak als een bril die de wereld ineens weer haarscherp stelt. De ruis van alledag valt weg en je ziet opeens kraakhelder waar het écht om draait: dierbare vriendschappen, waardevolle momenten én de liefde. Die pijnlijke, maar vaak waardevolle 'wake-up call' zorgt ervoor dat je niet langer op de automatische piloot leeft. Je gaat bewuster genieten, haalt meer uit de dag en durft de essentie van het leven meer centraal te stellen. Zo groeit er, dwars door het verdriet heen, vaak een nieuwe, krachtige levenslust.
Reacties (41)