Nederlanders staan open voor nieuwe vormen van lichaamsbestemming

Wat gebeurt er met je lichaam na overlijden? Begraven en cremeren zijn voor de meeste mensen de bekendste mogelijkheden. Toch is er ook duidelijke belangstelling voor andere vormen van lichaamsbestemming. Uit representatief consumentenonderzoek van Q&A Retail, uitgevoerd in juni 2026 in opdracht van het Verbond van Uitvaartzorg, blijkt dat 21 procent van de Nederlanders voor resomeren of veraarden zou kiezen als deze mogelijkheden beschikbaar waren. Daarbij kiest 14 procent voor veraarden en 7 procent voor resomeren. Vooral onder jongere Nederlanders spreekt veraarden aan. Hoewel resomeren en veraarden in Nederland nog niet zijn toegestaan, wordt er wel gewerkt aan nieuwe wetgeving rond de bestemming van het lichaam na overlijden.

Resomeren en veraarden: wat is het verschil?

Resomeren en veraarden worden vaak genoemd als alternatieven voor begraven en cremeren. Ook komen ze regelmatig ter sprake als het gaat over duurzaamheid en de verbinding met de natuur. De processen verschillen echter van elkaar.

Resomeren (alkalische hydrolyse)

Bij resomeren, officieel alkalische hydrolyse genoemd, wordt het lichaam in een gesloten installatie geplaatst. Met behulp van water, een alkalische stof zoals kaliumhydroxide, warmte en druk wordt het organische weefsel afgebroken. Na afloop blijven onder andere de botten over. Deze worden vermalen tot een fijn poeder. Dat lijkt op crematie-as en kan op een vergelijkbare manier worden bewaard of verstrooid, maar het is technisch gezien geen as. De Gezondheidsraad concludeerde al in 2020 dat alkalische hydrolyse voldoet aan de voorwaarden voor nieuwe vormen van lichaamsbestemming. In 2025 is dat oordeel opnieuw bekeken. Er waren volgens de raad geen nieuwe gegevens die aanleiding gaven om het positieve oordeel te veranderen.

Veraarden (humaan composteren)

Veraarden is de naam die in Nederland vaak wordt gebruikt voor humaan composteren. Hierbij wordt het lichaam samen met plantaardig materiaal in een gecontroleerde omgeving geplaatst. Warmte, lucht en vocht worden zo geregeld dat micro-organismen het afbraakproces ondersteunen. Er bestaat nog geen internationale processtandaard voor veraarden. De onderzochte technieken hebben ongeveer 30 tot 56 dagen nodig voor de afbraakfase. Daarna kunnen menselijke en plantaardige reststoffen, skeletdelen en bijvoorbeeld medische hulpmiddelen achterblijven. Skeletdelen kunnen vervolgens worden vermalen en afhankelijk van de methode en de regels, met het overige materiaal worden samengevoegd.

Wat mag er nu in Nederland?

In de Verenigde Staten is humaan composteren inmiddels in verschillende staten wettelijk toegestaan. Ook in Duitsland zijn ontwikkelingen gaande. De deelstaat Sleeswijk-Holstein besloot in juni 2026, na een ongeveer twee jaar durende proefperiode met wetenschappelijke begeleiding, deze vorm van lichaamsbestemming in de wet op te nemen. In Nederland zijn resomeren en veraarden op dit moment nog niet toegestaan als vorm van lichaamsbestemming. Begraven en cremeren zijn de bekendste wettelijke mogelijkheden, maar niet de enige. Een lichaam kan ook ter beschikking worden gesteld aan de wetenschap. In uitzonderlijke omstandigheden is daarnaast een zeemansgraf mogelijk. De huidige juridische term hiervoor is lijkbezorging. In het nieuwe wetsvoorstel wordt gekozen voor modernere formuleringen en krijgt de wet de naam Wet bestemming lichamen van overledenen (Wblo).

Vooral jongeren staan open voor veraarden

Vooral onder jonge mensen leeft de belangstelling voor veraarden. Als deze vorm beschikbaar zou zijn, kiest 20 procent van de Nederlanders onder de 35 jaar ervoor. Onder 55-plussers is dat 9 procent. Mannen en vrouwen verschillen volgens het onderzoek nauwelijks in hun voorkeur en ook inkomen lijkt weinig invloed te hebben. Crematie blijft in het onderzoek overigens de meest gekozen mogelijkheid. Wanneer alleen naar de huidige mogelijkheden wordt gevraagd, kiest 56 procent voor crematie. Wanneer resomeren en veraarden aan de keuzemogelijkheden worden toegevoegd, kiest 30 procent voor crematie. Veraarden komt dan uit op 14 procent en resomeren op 7 procent. De cijfers laten vooral zien dat een deel van de Nederlanders belangstelling heeft voor meer keuze rond wat er na overlijden met het lichaam gebeurt.

Een afscheid dat echt bij je past

De bestemming van het lichaam is maar één onderdeel van een afscheid. Ook de manier waarop je samenkomt, herdenkt en rituelen vormgeeft, kan heel persoonlijk zijn. Denk aan een toost in het lievelingscafé, een bijeenkomst in het bos of livemuziek in de achtertuin. Ook de keuze tussen begraven, cremeren of misschien in de toekomst een nieuwe vorm van lichaamsbestemming kan onderdeel zijn van die persoonlijke wensen. Misschien past een traditionele keuze bij je. Misschien spreekt iets nieuws je juist aan. En misschien weet je het simpelweg nog niet.

Bijna één op de vier weet het nog niet

Meer mogelijkheden maken kiezen niet automatisch gemakkelijker. Wanneer begraven, cremeren, resomeren en veraarden als mogelijkheden worden voorgelegd, geeft 23 procent van de ondervraagden aan nog niet te weten wat diegene zou kiezen. Nieuwe methoden kunnen bovendien nieuwe vragen oproepen. Wat blijft er precies over van het lichaam? Wat kunnen nabestaanden daarmee doen? Is er een plek om iemand te herdenken? En hoe duurzaam is een methode werkelijk? Heldere en onafhankelijke informatie wordt daarom belangrijk als er in de toekomst meer mogelijkheden bijkomen.

Meer dan alleen duurzaamheid

Bij nieuwe vormen van lichaamsbestemming wordt vaak aan duurzaamheid gedacht. Toch is het goed om daar voorzichtig mee om te gaan. De Gezondheidsraad vindt dat alkalische hydrolyse voldoet aan het beoordelingskader voor nieuwe vormen van lichaamsbestemming. De uiteindelijke milieu-impact hangt onder meer af van de installatie en van de manier waarop de restvloeistof wordt verwerkt. Voor humaan composteren is nog onvoldoende onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek beschikbaar om de duurzaamheid volledig te beoordelen. De Gezondheidsraad ziet geen reden om aan te nemen dat de techniek uiteindelijk minder duurzaam zou zijn dan bestaande vormen, maar vindt de beschikbare informatie nog onvoldoende om daar een definitieve conclusie aan te verbinden. Duurzaamheid hoeft bovendien niet de enige reden te zijn waarom een nieuwe mogelijkheid iemand aanspreekt. Voor de één speelt de verbinding met de natuur een rol. Een ander vindt het idee van een natuurlijk kringloopproces mooi. En weer iemand anders kiest vooral wat bij diens levensvisie of de wensen van de nabestaanden past.

Praat er eens over

Je hoeft vandaag niet te weten wat je later wilt. Toch kan het waardevol zijn om er eens met je dierbaren over te praten. Bijvoorbeeld tijdens een wandeling of gewoon met een kop koffie. Je kunt het gesprek openen met vragen als:

• Welke vorm van afscheid spreekt je aan?
• Zou je begraven of gecremeerd willen worden of ben je nieuwsgierig naar een andere mogelijkheid?
• Hoe belangrijk is de natuur voor jou bij je afscheid?
• Welke rol wil je dat je naasten tijdens jouw afscheid hebben?
• Is er een bepaalde plek waar je graag begraven, bijgezet of uitgestrooid zou willen worden?

Zo'n gesprek kan wensen zichtbaar maken waarvan je nog niets van elkaar wist en kan later houvast geven.

Wat brengt de toekomst?

Het kabinet werkt aan een nieuwe Wet bestemming lichamen van overledenen. Daarin wordt resomeren voorgesteld als nieuwe wettelijke mogelijkheid naast onder andere begraven en cremeren. Voor veraarden ligt dat anders. De Gezondheidsraad adviseerde in 2025 om humaan composteren voorlopig nog niet toe te laten, omdat er nog te weinig wetenschappelijke kennis is over onder meer veiligheid en duurzaamheid. Wel wil het kabinet onderzoek naar nieuwe vormen van lichaamsbestemming mogelijk maken. Wanneer resomeren in Nederland daadwerkelijk wordt toegestaan, is nog niet bekend. De ontwikkelingen laten vooral zien dat er steeds meer aandacht komt voor de vraag welke vorm van lichaamsbestemming het beste past bij iemands wensen en overtuigingen.