Deze vraag stelt je kind bij een overlijden

Wat vertel je een kind als zijn familielid of vriendje is overleden? Dat is best moeilijk: sterven en rouw zijn geen vanzelfsprekende onderwerpen als je jong bent. Een kind stelt zich plots vragen over de dood, de uitvaart en wat daarna komt. We helpen je op weg met acht veel gestelde vragen.

Vraag 1: slaapt de persoon nu voor altijd?

Behandel deze vraag met voorzichtigheid. Waarom? Het antwoord is eigenlijk ‘ja’, maar als je dat zomaar zegt, kan je kleine bengel bang worden om te gaan slapen. Omdat hij of zij denkt dat je dan misschien nooit meer wakker wordt. Leg dus uit dat er een reden is waarom de overledene niet meer wakker wordt: de persoon is gestorven aan een ziekte, een ongeluk of ouderdom. Vertel eventueel dat het lichaam niet meer werkt, dat is toch een stapje verder dan zomaar ‘slapen’. 

Vraag 2: is de persoon nu een ster aan de hemel?

Een kind stelt zich deze vraag als je vertelt dat de overledene nu in de hemel is. Vindt je deugniet dat een geruststellende gedachte? Dan mag je dat zeker bevestigen. Het geeft ook fijne gespreksstof tijdens de rouwperiode.

Vraag 3: waarom is de persoon overleden?

Bij deze vraag moet je oppassen: kinderen kunnen nog geen onderscheid maken tussen verbeelding en realiteit. Daardoor kan een kind dus denken dat het hem ook zal overkomen. Ontkracht dat idee en zoek de juiste woorden. Zeker wanneer iemand door zelfdoding is overleden, is het belangrijk om eerlijke, leeftijdsgerichte woorden te kiezen. Je hoeft niet alle details te vertellen, maar geef wel een duidelijk en waarheidsgetrouw antwoord dat past bij de leeftijd van het kind. Stel het gesprek niet uit. Door open en eerlijk met je kind te praten, voorkom je dat hij of zij het verdrietige nieuws via iemand anders hoort of zelf conclusies gaat trekken die niet kloppen.

Vraag 4: zijn opa en oma nu weer samen?

Met deze vraag kun je de gedachten van je kind prikkelen. Je kunt het samenzijn bevestigen, omdat om en opa dat geloofden. Of je kunt vragen hoe het kind daarover denkt. Zo knoop je een gesprek aan over de dood en wat er daarna volgt. Je kind stelt vast nog bijkomende vragen. Denk eraan dat een kind nood heeft aan duidelijke en eerlijke informatie. Ga dus geen enkele vraag uit de weg. 

Vraag 5: wordt de persoon opgegeten door wormen?

De gedachte dat de overledene wordt opgegeten door wormen en andere beestjes is een fabeltje. Het lichaam ruimt zichzelf op, door de aanwezige bacteriën, tot er alleen nog beenderen overblijven. Het is prima om zoiets te vertellen. Geef ook mee dat de persoon niets meer voelt.  Je kind stelt misschien een vraag waarop je het antwoord niet weet. Zeg dan gerust dat je dat even moet opzoeken.

Vraag 6: mag ik mee naar de uitvaart?

Als je kind dat graag wil, kun je hem een actieve rol geven, zoals een tekstje voorlezen of kaars aansteken. Bekijk ook eens ons artikel 'Kinderen betrekken bij de uitvaart: tips en adviezen' voor meer inspiratie om kinderen bij de uitvaart te betrekken. 

Vraag 7: hoe ziet de persoon er nu uit?

Als je kind nieuwsgierig is en vraagt naar een laatste afscheidsmoment bij de kist, vertel je beter vooraf hoe de overledene er nu uitziet. Respecteer de keuze van je kind en maak je geen zorgen dat het nachtmerries zal krijgen. Hun fantasie maakt het beeld meestal erger dan de werkelijkheid. Dankzij het laatste bezoekje beseft een kind dat de persoon echt nooit meer terugkomt, dat is belangrijk. Vraagt je kind om de overledene nog een kus te geven of aan te raken? Sta dat dan zeker toe. Dit moment is voor je kind. 

Vraag 8: hoe verloopt de crematie? 

Veel kinderen stellen zich gruwelijke beelden bij een crematie voor. Leg daarom uit hoe dat in zijn werk gaat, in duidelijke kindertaal. De overledene voelt niets meer, ook geen warmte of pijn. Het lichaam blijft over, maar dat werkt niet meer. De overledene ligt in een kist, en die wordt in een speciale ovenruimte geschoven. Door de grote hitte in de oven begint de kist vanzelf te branden. Dat duurt ongeveer een uur tot anderhalf uur. Daarna blijft er alleen nog as over. Die stoppen we in een urne. Sommige mensen nemen de urne mee naar huis, andere strooien de as uit. Dat kies je zelf.

Stelt je kind bijkomende vragen? Beantwoord elke vraag geduldig, kort en eerlijk. Zeg desnoods tientallen keren hetzelfde – dat biedt troost.

Een kind dat rouwt, heeft nood aan een begripvolle omgeving. Lees daarom ook onze blog met tips voor een rouwend kind of schakel een rouwcoach in.